Ook bij het kopen van een rugzak, net als bij de aanschaf van de andere delen van je wandeluitrusting, neem je het gebruiksdoel als uitgangspunt.

Ga je dagwandelingen maken dan volstaat een simpele rugzak met een inhoud tot hoogstens 30 liter. Maak je echter een meerdaagse trektocht dan heb je een grotere nodig, zo tussen de 45 en 75 liter, waaraan je ook veel hogere eisen stelt. De wijze van overnachting bepaalt of je met 45 liter uit de voeten kunt of dat naar de 75 liter toe moet: het meenemen van een tent en een kleine kampeeruitrusting vraagt meer ruimte dan wanneer je in hutten overnacht.

Wat je keus ook wordt, bij de aanschaf staat eigenlijk maar één ding voorop en dat is draagcomfort. Daarover verderop meer. Nu eerst meer over de wijze waarop je bepaalt welke soort rugzak voor jou de juiste is. Als je dit doet voordat je naar de winkel gaat zul je minder overspoeld worden door de enorme keus die je daar vindt, en is de kans groter dat je thuis komt met de rugzak die voor jou de juiste is.
.

Wat voor tocht wil je maken en wat neem je mee onderweg? Ga uit van het absoluut minimaal noodzakelijke en bedenk dat 10 kilo meesjouwen al vrij veel is en 15 kilo echt het absolute maximum.

Onder welke weersomstandigheden denk je te gaan lopen? In warm weer wil je een goede ventilatie op je rug, kans op regen stelt zware eisen aan de waterdichtheid.

Zodra je dit goed op rij hebt zul je uitkomen op een van de volgende drie categorieën:

• Dagtocht rukzak
• Trekking rugzak
• Klimmers rugzak

Als je je categorie hebt gekozen, maak je een schatting van de ruimte die je nodig hebt om je spullen op te bergen. Deze ruimte wordt uitgedrukt in liters.

Als vuistregel kun je aanhouden:

• dagtocht: 30 liter
• huttentocht: 40-50 liter
• kampeertrektochten met weinig proviand: 50-60 liter
• kampeertrektocht met veel proviand: 60-80 liter
• lange kampeertrektocht: 80 liter of meer

Bij draagsystemen tref je volgende systemen aan:

• met een uitwendig frame
• met een inwendig frame
• zonder frame

Een uitwendig frame maakt dat je rugzak stabiel is en een groot laadvermogen heeft. Maar het comfort is meestal een stuk minder en daarom zie je dit frame niet veel meer.

Een inwendig frame - weggewerkt in het rugpand - geeft je een grotere bewegingsvrijheid en ook het comfort is stukken beter. Het rugpand is vaak versterkt met extra strips. Rugzakken met een flexibel frame vormen een goed compromis tussen stabilitiet en draagcomfort. Rugzakken waarbij het contact met de rug beperkt is tot het midden zijn het minst stabiel. Zijwaartse steun is dan belangrijk. Framestaven in het rugpand moeten goed de contouren van het lichaam volgen.

Alleen de kleinere volumes kunnen zonder frame worden gemaakt. Dit frame is dus alleen geschikt voor dagrugzakken, voor kleine tochten of tochten waarbij er weinig hoeft te worden meegedragen, zoals bij het klimmen of langlaufen.


Hoe beter de rugzak aansluit, des te meer je zweet op je rug. Veel rugpanden zijn daarom voorzien van een ventilatiekanaal. Nieuw is het systeem waarbij het rugpand niet tegen je rug aandrukt. Vooral als je op warme dagen wandelt is dat systeem erg prettig. Ook dit systeem is echter alleen geschikt voor betrekkelijk kleine rugzakken - tot zo'n 45 liter - omdat je zwaartepunt naar achteren schuift, en met een groter gewicht is dat niet prettig lopen.

Nadat je je keus voor volume en frametype hebt gemaakt is vervolgens verreweg de belangrijkste eis het draagcomfort. Het dragen van een rugzak moet een pijnloze aangelegenheid zijn, ook na een urenlange wandeling.

Daarnaast kun je letten op zaken als

• Bewegingsvrijheid. De rugzak mag de bewegingen van armen, benen en hoofd niet beperken, en die van de rug zo min mogelijk.
• Stabiliteit. De rugzak moet stevig op je rug zitten.
• Verhouding volume en gewicht: het gewicht van de rugzak moet laag zijn in verhouding tot het volume dat erin past.

Vakken
Een rugzak moet een goed toegankelijk hoofdvak hebben. Een tweede ingang aan de onderzijde tot dat vak is handig. De klep moet in hoogte verstelbaar zijn en goed op het hoofdvak aansluiten, ook als dat niet vol zit. Kleine vakken - aan de zijkant, in de klep, onderaan - zijn handig voor (kleine) spuillen die je onderweg gemakkelijk wilt kunnen pakken. Een intern vak voor een waterzak en een geleiding voor een drinkslang is eveneens handig en het spaart je een drinkfles. Een vak met een ingebouwde regenhoes is erg praktisch als de bui plotseling losbarst. Of je veel of weinig vakken wilt is een keus die je zelf maakt.


Spanbanden
Spanbanden zijn belangrijk omdat je daarmee je zwaartepunt kunt verschuiven. Ook kun je er je gewicht mee verdelen over je schouders en je heupen.


Ritsen
Darover kunnen we kort zijn: ritsen moeten sterk zijn en soepel lopen. Als je regen verwacht is het belangrijk dat de ritsen door de stof worden afgedekt.


Draagstel
Een goed draagstel is een belangrijke factor in het draagcomfort, vooral bij grotere rugzakken. Het gewicht rust op je heupen en je schouders. Er worden dus hoge eisen gesteld aan de schouderbanden en de heupgordel. Voor je heupen is een draagstel met een stevig frame nodig waaraan de heupband vast zit.

De heupgordel en de schouderbanden moeten comfortabel zitten. Om schuurplekken te voorkomen zijn de banden vaak naar je lichaam gevormd en voorzien van zachte materialen. De afstand tussen de schouderbanden moet goed bij jouw lichaamsmaten passen en de druk op je schouders moet goed verdeeld zijn.

Een borstband waarmee je de schouderbanden naar elkaar toe trekt is handig.

De ruglengte van het draagstel moet verstelbaar zijn, zodat de rugzak aan de lengte van jouw rug is aan te passen. Soms kun je het rugpand zelfs in de breedte verstellen, zodat het past bij je schouderbreedte.


Duurzaamheid en Materiaal
Je rugzak moet een aantal jaren meegaan. Dit is misschien voor dagrugzakken belangrijker dan voor trekkingzakken. De dagrugzak wordt misschien tientallen keren per jaar gebruikt, en de trekkingzak slechts enkele vakanties, maar dat hangt uiteraard voornamelijk van jouw eigen plannen af.

Er worden weefsels gebruikt van nylon, polyester en soms een mix van katoen en polyester. Nylon is het populairste en Cordurais daarvan het bekendste voorbeeld. Cordura is zeer slijtvast en het wordt in verschillende dikten gemaakt. Polyester wordt eveneens gebruikt. Polyester heeft minder weerstand tegen schuren maar ziet er 'natuurlijker' uit.

Een goed ingepakte rugzak zorgt dat je prettig loopt, zonder pijn in je rug.

Tips:

• Het zwaartepunt moet zo dicht mogelijk bij je rug liggen, ter hoogte van je schouderbladen. Pak zware spullen daarom zo dicht mogelijk bij de rug, verdeeld over boven en onderkant.
• Zorg dat je je handen vrij hebt bij het inpakken. Zet de rugzak stevig rechtop of leg 'm op de grond of een tafel.
• Haal, voordat je begint met inpakken, alle spanbanden los.
• Stop de zwaarste spullen in het midden tussen de heupgordel en de schouderbanden, de lichte spullen stop je daar omheen. Zorg dat alles stevig tegen elkaar zit, dat voorkomt dat zaken gaan schuiven.
• Stop zaken die je snel bij de hand wilt of moet hebben in de zijvakken of de klep, bijvoorbeeld: je EHBO-set, veiligheidsfluitje, proviand, kaart, kompas en water. Hou een warme trui bij de hand voor de pauzes. Verdeel je spullen in de rugzak over een aantal plastic zakken. Zo voorkom je dat alles nat wordt in de regen of als je watervoorraad lekkage vertoont. De spacebag, hoewel niet specifiek voor wandelen ontworpen, is een aanrader, ook om bijvoorbeeld die ruimte vretende fleecetruien eens stevig te comprimeren.

Tips:

• Bij de aankoop van een grote rugzak moeten de framelengte en de heup- en schouderbanden goed passen bij jouw lichaam.
• De afstand tussen de bevestigingspunten van schouderbanden en de heupgordel moet eveneens passen bij jouw ruglengte. De heupgordel moet rond de botten van je bekken passen, de schouderbanden vallen over je sleutelebeen.
• Controleer of het frame de juiste lengte heeft. Het frame moet minstens vijf centimeter boven je schouders uitsteken, anders werken de spanbanden niet waarmee je de gewichtsverdeling tussen heup en schouders verdeelt. Die werking is belangrijk omdat je daarmee onderweg de verdeling van het gewicht tussen je schouders en je heupen kunt varieren.
• De rugzak moet volledig gevuld zijn, zodat je kunt zien of in die toestand je bewegingsvrijhied voldoende is. Zet alle banden in een ruime stand. Je armen, benen en hoofd mogen nergens belemmerd worden in hun beweging.
• De rugzak moet een behoorlijk gewicht hebben, zodat je kunt voelen of het draagstel (heupband en schouderbanden) zijn werk goed doet. Bedenk dat de minste irritatie die je in de winkel voelt, onderweg duizendvoudig versterkt te voelen zal zijn. Zit er geen gwicht in, vraag dan om een gewicht - zonder gewicht is een goede beoordeling niet mogelijk.
• Zet alle gordels eerst in een ruime stand, snoer vervolgens de heupband vast op de juiste hoogte en trek dan pas de schouderbanden aan zodat je gewicht op de schouders voelt. Als ze niet goed rond de schouders sluiten moet de ruglengte versteld worden. Gewichtsverdeling regel je door de schouderbanden meer of minder strak aan te spannen en door de stabilisatiebanden op heupgordel en schouders te laten vieren.