Nog niet zo lang geleden waren wandelstokken uitsluitend bestemd voor bejaarden en gehandicapten - en werden ze ook alleen voor die doelgroep ontworpen en gefabriceerd.

Die tijd is voorbij. In de wandelsport, vooral onder de bergwandelaars, is de laatste jaren het inzicht ontstaan dat stokken een goede wandelhulp kunnen zijn. Soms zijn twee benen gewoon niet genoeg voor stabiliteit. En stabiliteit is nog maar één van de voordelen van het gebruik van wandelstokken.


Op deze pagina vind je de volgende informatie:

1. Wat is een wandelstok eigenlijk?
2. Voor- en nadelen van wandelstokken
3. Soorten wandelstokken
4. Zaken waar je op kunt letten bij de aanschaf
5. Gebruikstips

Wandelstokken (engels: hiking poles, walking sticks) zijn speciaal ontworpen en gefabriceerd als extra steun voor de recreatieve wandelaar. Je vindt ze in vele vormen en materialen, varierend van een enkele houten stok tot zeer geavanceerde, in hoogte verstelbare, constructies met telescoopvering en schokdempers gemaakt van ultra lichtgewicht composiet materiaal.

Wandelstokken zijn ontworpen om je extra stabiliteit te geven en om de belasting op je benen te verminderen. Sommige mensen hebben geen behoefte aan deze extra steun, maar veel mensen hebben regelmatig last van pijn in de knieen, vooral bij het bergwandelen.

Dat kan zowel gebeuren bij het klimmen als het dalen, maar ook op relatief vlakke stukken waar je met een wat zwaardere bepakking loopt.

Als je wandeldagen regelmatig eindigen met de verzuchting dat je sterkere knieen zou willen hebben, dan zul je waarschijnlijk veel plezier van wandelstokken hebben.


Het gebruik van wandelstokken heeft de volgende voordelen:

1. Ze verminderen de belasting op heupen, knieen en voeten met circa 20%. Je hebt dus minder kans op blessures. Vooral als je een (zware) rugzak draagt en veel klimt en daalt is de kans op pijnlijke enkels, achillespezen en knieen groot. Bij het dalen zijn stokken een uitkomst.
2. Ze vergroten je stabiliteit, je hebt dus minder kans op letsels door een valpartij
3. Ze maken dat je gemakkelijker klimt. Hoe steiler de heuvel hoe meer gemak je van je stokkken hebt. Als je een deel van het gevecht tegen de zwaartekracht met je armen doet ben je sneller boven, hou je het langer vol en verdeel je de belasting beter over je spieren
4. Ze vergroten je wandelbereik, omdat je minder snel moe wordt. Door de belasting gedeeltelijk weg te nemen van je benen - die anders het meeste werk doen - vergroot je je algehele uithoudingsvermogen.
5. Ze helpen je gemakkelijker door zachte grond heen. Doordat je je gewicht verdeelt over de twee stokpunten en je voeten is er minder kans dat je wegzakt in sneeuw en zachte bodems.
6. Ze vergroten je veiligheid. In afgelegen gebieden kunnen ongure types en agressieve honden je wandelvreugde soms danig bederven. Je stok kan een prima afschrikking of verdedigingswapen zijn. Ze zijn beslist niet voor dit doel gemaakt, maar er prima voor te gebruiken.

Als je wandelen niet alleen als recreatie maar ook als een sportieve prestatie ziet, zullen deze voordelen je vast ook nog aanspreken:

1. Ze versterken de spieren in je bovenlichaam (buik, armen, schouders en borst)
2. Ze maken dat je (nog) meer calorien verbruikt
3. Ze helpen je uithoudingsvermogen (nog) meer te vergroten
4. Ze helpen je botten te versterken

Maar wandelstokken hebben ook nadelen:

1. Ze kosten geld. Als je een krap budget hebt, vraag je dan af of je stokken echt nodig hebt bij de trip die je gaat maken, bij de bepakking die je gaat dragen en met jouw fysieke gesteldheid. Een goed kompas (veiligheid!) gaat in de bergen voor stokken, om maar eens wat te noemen.
2. Ze vergroten de belasting op je armen. Wandelen met stokken vraagt oefening en gewenning. Zeker in het begin zul je last hebben van vermoeide armen. Ga dus niet met je splinternieuwe stokken meteen die prachtige hoge berg op, maar oefen eerst geruime tijd en meerdere wandelingen op vlak of glooiend terrein.
3. Ze maken lawaai. Wil je in het bos wild zien, dan moet je je stokken even niet gebruiken, want de dieren horen je van verre aankomen met je klikkende stokken. Gebruik eventueel rubber doppen (verkrijgbaar als accesoire op sommige stokken) als je je ze altijd en overal wilt gebruiken.
4. Ze bezorgen je volle handen. Voor een goede navigatie zul je zo af en toe je GPS en de kaart moeten raadplegen. Ook wil je vast wel eens een foto maken, of iets eten en drinken onderweg. Je zult je stokken dan even moeten loslaten.
5. Ze zijn alleen effectief als je ze goed gebruikt. Veel mensen schijnen te denken dat het voldoende is als je je stok met een elegante zwaai om de zoveel passen eens zachtjes op de grond laat neerddalen. Helaas, zo heb je er niets aan. Oefening baart kunst, en je zult de tijd moeten nemen om een goede techniek te ontwikkelen.

Nog even over pijnlijke knieen. De stokken doen hun werk door het verdelen van het gewicht, maar een schokdempende zool in je schoen kan ook goed werken. De problemen worden veroorzaakt door de combinatie van de schok - bij de landing van je voet - en het gewicht. Weeg je meer dan goed voor je is,overweeg dan ook eens een kilootje af wat af te vallen. Een goede steunzool kan mogelijk ook uitkomst bieden. Raadpleeg een podotherapeut of een orthopedisch schoenmaker voor een goed advies daarover.

Je hebt de keus uit twee soorten stokken: eendelig en meerdelig. De meerdelige stok wordt ook wel telescopisch genoemd, omdat deze kan in- en uitschuiven zoals een ouderwetse verrekijker.

Je kunt natuurlijk ook een houten stok overwegen, maar die is erg zwaar. Voor wandelingen over sneeuw en ijsvelden kun je nog aan een pickel denken, maar die is eigenlijk niet bestemd voor wandelen, maar om je te beschermen tegen een lange glijtocht langs een ijshelling. Deze gereedschappen laat ik hier buiten beschouwing.


Eendelige wandelstok
Deze stok is eigenlijk ontworpen voor skieërs en langlaufers, maar via de winterwandelaars is deze stok de wandelwereld binnengekomen. Deze lichtgewicht stokken zijn niet al te duur, maar het grote nadeel is dat ze lang zijn. Als je ze een poosje niet wilt gebruiken zal het niet meevallen ze een handige plek aan je rugzak te geven, en dat is een flink nadeel. Daar staat tegenover dat deze stokken meer gewicht kunnen hebben, waardoor ze geschikter zijn voor het zwaardere werk.


Meerdelige wandelstok
De meerdelige wandelstok is eigenlijk het aangewezen model en deze stokken zijn bij wandelaars dan ook zeer populair geworden. Voordeel van dit type stok is het lage gewicht, de mogelijkheid om hem snel in lengte te verstellen (handig bij klimmen en dalen), en de vele accessoires die ervoor verkrijgbaar zijn. Ook de compactheid is een plus: als je de stok tijdelijk niet wilt gebruiken kun je hem gemakkelijk inschuiven en zo in of aan de rugzak meenemen. Daar staat tegenover dat deze stok duurder is. Ook is - net als bij de schoenen - het aanbod erg groot en het maken van een goede keus niet gemakkelijk.


Een of twee stokken?
Zoals je op het plaatje hiernaast kunt zien is het antwoord op die vraag erg persoonlijk. Twee mannen, ongeveer gelijke lengte en gewicht, ze dragen ongeveer dezelfde bepakking en ze maken dezelfde wandeling. Toch heeft de een twee stokken en ander maar één. Wat is wijsheid? Het beste wat je ervan kunt zeggen is dat je met twee stokken je rug beter belast, dat je stabiliteit en beter is en dat je je gewicht meer van je benen wegneemt. Maar daar staat tegenover dat je je handen steeds volt hebt. Zoals gezegd: het is een persoonlijke keus. Het beste advies is waarschijnlijk om eens een paar stokken van iemand te lenen en gewoon te proberen wat jou het beste bevalt. Sommige winkels verhuren ook wandelspullen, dat is ook nog een mogelijkheid.

Naast de keuze voor een type stok en het aantal dat je gaat gebruiken, kun je ook letten op een aantal onderdelen van de stokken.


Handgrepen
Handvatten worden gemaakt van plastic, rubber of kurk. Plastic is het goedkoopste materiaal, kurk absorbeert transpiratie beter en het zet zich - net al rubber - enigszins naar de vorm van je hand.

Ook de hoek van de handgreep ten opzichte van de stok is belangrijk. Sommige stokkken hebben een positieve hoek - iets naar voren geknikt, zoals de Leki Super Makulu op het plaatje rechts. Dat vermindert de belasting op je polsgewricht, waardoor het risico van overbelasting minder is.
De vorm van de grip is ook zeer uiteenlopend, rechts zie je een aantal voorbeelden van grips van Leki stokken. Kies voor de grip die voor jou het beste voelt.


Polsband
Polsbanden helpen je je gewicht op de stok over te brengen. Verder geven ze een betere grip en ze zorgen ervoor dat je je stokken niet verliest.

Je vindt ze van simpele riempjes tot halve handschoenen. De polsband moet goed passen en comfortabel aanvoelen aan je pols. Eventueel moet hij gemakkelijk passend gemaakt kunnen worden. Erg goed zijn de polsbanden van de Nordic Walker, die je op het plaatje hiernaast ziet.



Vering
Er zijn ook stokken met vering. Het voordeel hiervan is dat de schok van de landing van de stok op de grond sterk gedempt aan je pols wordt doorgegeven. Dat is heel mooi, maar er is ook weer een nadeel aan verbonden, namelijk dat je stok bij een afdaling inveert en plotseling een paar centimeter korter is dan je verwacht had. Dat vraagt weer oefening. De mooiste oplossing wordt hier geboden door Leki in het model Super Makulu Cor. Deze stok heeft drievoudige vering die bovendien is 'uit te schakelen'. Het beste van twee werelden dus: vering op het moment waarop jij dat wilt en anders niet. Bij het afdalen zet je de stok vast en je hebt geen verrassingen meer. Bereid je wel voor op een pittige prijs.


Materiaal van de punt
De punt waar de wandelstok mee op de grond komt kan varieren van een zacht rubberen beschermdop tot een een scherpe hardmetalen punt. Het beste is als de punt slijtvast en verwisselbaar is. Sommige stokken hebben een flexibele punt, die breekt minder gemakkelijk af.


Tip
Gebruik een spike punt voor natuurlijke ondergronden, en rubberen punten voor verharde paden.

Met de informatie die je hierboven hebt kunnen vinden zou je eigenlijk al een goede keus moeten kunnen maken voor een stok die bij jou past en de wandeling die je in gedachten hebt. Nog een enkele tip:

Tip
Let goed op de juiste lengte van de stok, hij moet passen bij jouw lichaamslengte. Ideaal is een stok waarvan het handvat ter hoogte van je elleboog reikt. Gebruik je een niet-verstelbare stok, kies er dan een die circa 10 cm langer is, dan kun je hem ook voor dalen gebruiken. Een langere grip is dan prettig, zodat je je handen hoger en lager kunt zetten. Kies je een verstelbare stok dan moet deze voor klimmen iets korter (berg-opwaarts) en voor dalen iets langer (berg-afwaarts) in te stellen zijn.

Tip
Let op het gewicht, want een stok die voor jou te zwaar is zal bij een lange tocht geleidelijk aan een onplezierige metgezel worden. De lichtste materialen zijn aluminum en carbon fiber.

Het lopen met wandelstokken vraagt oefening en het is in het begin wennen. De techniek komt neer op een verlenging van de normale armbeweging. De stokken blijven achter je en ze wijzen altijd diagonaal naar achteren.

1. Hou je schouders ontspannenen en trek ze niet omhoog
2. Hou de stokken dicht bij je licham
3. Hou je handen niet strak om de grip, maar losjes. Geef de stokken de kans voorwaarts te zwaaien vanuit je polsgewricht
4. Als je linkerbeen naar voren zwaait, gaat je rechterarm naar voren en andersom
5. De stok in rechterhand raakt de grond tegelijk met de hiel van je linkervoet en andersom
6. De stok raakt de grond ongeveer naast je lichaam, beslist niet ervoor
7. De stokken blijven diagonaal naar achteren wijzen, ze bevinden zich nooit voor het lichaam
8. Druk de stok zover mogelijk naar achteren, strek de arm zodat deze een bijna rechte llijn vormt met de stok
9. Laat de grip van je hand enigszins open gaan aan het eind van de achterwaartse beweging
10. De armbewging is losjes en ontspannen

Deze bewegingen zijn de belangrijkste van een goede wandeltechniek. Als je deze regels volgt zul je veel plezier hebben van je stokken.

Tip: de grip
Houd je hand je vingers losjes om de grip en laat de polsband en je polsen het werk doen Dat voorkomt zweethanden en het spaart je krachten

Tip: klimmen met verstelbare stokken
Maak de stokken 5-10 cm korter als je bergopwaarts loopt. Zo kun je je rug recht houden en de stokken voor je uit op de grond plaatsen. Bij echt steile plekken kun beide stokken voor je uit op de grond te zetten en je met je armen opduwen. Dat spaart je knieën en je rug.

Tip: dalen met verstelbare stokken
Maak de stokken langer als je bergafwaarts loopt. Zo kun je ook bij het dalen je rug recht(er) houden.

Tip: wandelen langs een bergwand
Als je horizontaal over een helling loopt - traverseren - dan kun je eens proberen om met een lange(re) en een korte(re) stok te lopen. Maak de dalstok langer en de bergstok korter. Gebruik je maar één stok, houd deze dan aan de hoge kant van de berg.